Ông Nguyễn Thái Dũng - Phó tổng giám đốc siêu thị Big C cho biết: Trong thời gian gần đây, tỷ trọng hàng Việt Nam bán tại các siêu thị (ST) trên địa bàn Hà Nội đã giảm khoảng 3 – 5% so với năm trước. Cùng thời điểm này năm ngoái, tại Big C các mặt hàng Việt Nam chiếm đến 95% cơ cấu hàng hoá.

Nhưng hiện nay chỉ còn dao động trong mức trên dưới 90%. Theo đại điện siêu thị Fivimart: Hiện nay, tỷ lệ hàng nội trong hệ thống siêu thị Fivimart chỉ chiếm 70%, so với mức 75% của thời điểm trước. Hiện siêu thị đang nhập các loại thực phẩm đóng hộp của Philippines, bánh kẹo Thái Lan, chocolate từ châu Âu.

Theo các doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng trong nước, sở dĩ có tình trạng này là do “cánh cửa” cung cấp hàng hoá cho siêu thị ngày càng bị thu hẹp. Đại diện Công ty Sơn Kim (đơn vị chủ quản hai thương hiệu đồ lót nữ và hàng thun Wow, Vera) cho biết: Hiện phân phối hàng dệt may qua chợ của các công ty Việt Nam chỉ chiếm 14,26%, qua siêu thị là 14,5%. Ngay nhưnhững sản phẩm may mặc chất lượng cao của đơn vị cũng bị một số siêu thị từ chối nhập, mặc dù công ty đã đồng ý mức chiết khấu khá cao.

Không chỉ có hàng dệt may mà hàng nông sản, thực phẩm cũng lâm vào tình trạng khó khăn khi muốn cung ứng hàng cho siêu thị. Chị Đỗ Thị Liên, Chủ nhiệm HTX Sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Đạo Đức (xã Vân Nội, Đông Anh) cho biết:Mặc dù hiện nay mỗi ngày, HTX cung cấp gần 500kg rau cho các siêu thị với giá bán cao hơn giá bán tại các chợ từ 20 đến 25%. Nhưng hiện HTX vẫn đang đứng trước những thách thức không nhỏ về những yêu cầu ngặt nghèo của siêu thị về chất lượng VATSTP, chứng chỉ về quản lý chất lượng, thời gian cung cấp, quy trình bảo quản đóng gói, vận chuyển. Ngoài ra siêu thị chỉ lấy sản phẩm loại 1, nên các sản phẩm còn lại sẽ rất khó tiêu thụ nơi khác. Đó là chưa kể việc thanh toán chậm sau 15-20 ngày giao hàng khiến người nông dân không có vốn để tiếp tục tái sản xuất.

Đâu là nguyên nhân

Theo bàLưu Đức Hoa, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Nhất Nam (đơn vị quản lý hệ thống siêu thị Fivimart): Hàng nội trước đây chiếm tỷ lệ cao trong siêu thị là nhờ giá rẻ hơn hàng nhập. Nhưng hiện người tiêu dùng sẵn sàng mua món hàng ngoại giá cao, thời gian sử dụng không dài nhưng mẫu mã mới lạ và bỏ qua dòng hàng nộituy bền nhưng kiểu dáng không thay đổi trong một thời gian dài.Bà Dương Thị Quỳnh Trang, phụ trách thông tin đối ngoại của hệ thống Big C cho biết:Ngay cả mặt hàng đồ chơi trẻ em, mẫu mã hàng Việt Nam cũng nghèo nàn nên đa số sản phẩm đều do Big C đặt mua từ các nhà cung cấp nước ngoài. Ngoài đồ chơi, nhiều mặt hàng nhà bếp, đồ gia dụng, hàng phi thực phẩm Big C cũng mua từ những công ty lớn ở các nước khu vực châu Á. Các mặt hàng quần áo may sẵn trong nước, mẫu mã không chỉ đơn điệu, mà giá lại cao, chỉ đáp ứng cho bộ phận nhỏ người tiêu dùng là cán bộ viên chức. Còn nhu cầu rất lớn là người lao động cần nhiều kiểu quần áo đa dạng và phải có nhiều mức gía khác nhau để chọn thì lại bị bỏ qua. Đó là chưa kể điều kiện thanh toán phức tạp, siêu thị phải trả hết tiền một lần hoặc phải trả ngay 50% khi lấy hàng về, phần còn lại trả trong vòng 10- 15 ngày.

Theo bà Phùng Ngọc Thu - Trưởng phòng Kinh doanh siêu thị Intimex Hào Nam: Một nguyên nhân khác khiến lượng hàng nội trong siêu thị tụt giảm là bởi chế độ hậu mãi sau bán hàng cũng như các chương trình khuyến mãi của hàng nội rất thấp, không quá 20% tổng giá trị khuyến mãi ở các siêu thị. Điều này khiến lượng hàng bán ra tăng không đáng kể, ảnh hưởng đến doanh thu. Một thực trạng khác là việc kinh doanh hàng nội lãi ít hơn hàng ngoại dẫn đến việc các siêu thị giảm nhập hàng nội. Với mặt hàng nông sản mặc dù các siêu thị đều có nhu cầu khá lớn nhưng hàng nông sản trong nước chưa có mặt nhiều tại siêu thị là do người nông dân chủ yếu sản xuất theo kiểu nhỏ lẻ, mang tính thời vụ, phụ thuộc đáng kể vào yếu tố thời tiết. Trong khi siêu thị cần mua nhữnghàng nông sản có khối lượng lớn đã qua xử ly, có nhãn mác, thương hiệu rõ ràng, mang tính ổn định.