Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực là hai nút thắt lớn gây khoảng cách giữa vốn đăng ký và việc giải ngân thực hiện

Với hơn 45 tỷ USD FDI thu hút được từ đầu năm đến nay, nhiều ý kiến vui mừng nhưng cũng có ý kiến băn khoăn.

Phóng viên VOV phỏng vấn ông Phan Hữu Thắng, Cục trưởng Cục Đầu tư Nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư về vấn đề này. Ông Phan Hữu Thắng cho rằng:

“Chúng ta nên nhận định tổng thể và toàn diện về mặt được và chưa được của FDI trong giai đoạn vừa qua. Nhìn về tổng thể rõ ràng FDI là một trong những nguồn vốn giúp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; có thời kỳ vốn FDI chiếm tới 1/3 tổng vốn của toàn xã hội. Việc thu hút số vốn lớn như vậy cho thấy môi trường đầu tư VN đang rất hấp dẫn, cho thấy sự tin tưởng của nhà đầu tư nước ngoài.

Tất nhiên trong quá trình thực hiện thì cũng có những vấn đề nảy sinh nhưng không nên nhìn nhận phiến diện. Có người vui mừng, nhưng cũng có những ý kiến trăn trở liệu với thực tế của nền kinh tế VN hiện nay có hấp thụ vốn FDI lớn như vậy. có thể khẳng định, các dự án hiện nay đang chuyển sang giai đoạn mới, thay đổi cả về chất và lượng. Nhưng để có các dự án này thì không phải là được ngay mà đó là sự chuẩn bị của nhiều năm trước”.

PV: Thưa ông, nhiều ý kiến lo ngại thực trạng là nhìn vào cơ cấu vốn FDI phân bổ thì vốn vào bất động sản quá lớn. Ông đánh giá điều này như thế nào?

Ông Phan Hữu Thắng: Chúng tôi đã có tính toán. Trong tổng số hơn 45 tỷ USD thì đầu tư vào sản xuất và dịch vụ là tương đương nhau, nhưng xu thế đầu tư vào sản xuất vẫn đang tăng. Chúng ta chỉ tiếc rằng đầu tư vào nông lâm ngư nghiệp còn quá thấp. Tuy nhiên chúng ta cũng nên nhìn nhận tổng thể hơn. Để hiện đại hóa đất nước thì cần sự phát triển của nhiều lĩnh vực và trong đó có cả lĩnh vực bất động sản.

Trong thời gian vừa qua nhìn vào thành phố lớn chúng ta cũng thấy rằng hiện nay các công trình bất động sản lớn, khách sạn 5 sao đều có yếu tố đầu tư nước ngoài. Và chính điều đó giúp chúng ta trong việc mở cửa với bên ngoài, đón nhận khách du lịch. Vấn đề đặt ra ở đây là chúng ta phải có quy hoạch tốt: chỗ nào định hướng đầu tư vào bất động sản, chỗ nào định hướng lĩnh vực khác để phát triển cân đối và tránh manh mún. Một điểm lo lắng khác là môi trường. Điều này đã thể hiện rõ trong luật đầu tư: yếu tố môi trường được đặt lên hàng đầu. Anh đảm bảo đủ điều kiện về môi trường thì mới được đầu tư. Còn trong quá trình đầu tư không đảm bảo như cam kết thì xử lý theo pháp luật. Vụ Vinashin như báo chí nói vừa qua là một bài học cho chúng ta và chúng ta cũng sẽ cương quyết xử lý nghiêm.

PV: Thưa ông, bên cạnh việc mất cân đối ngành, lĩnh vực thì còn đang xảy ra thực trạng mất cân đối giữa các vùng miền, vùng thành thị và nông thôn, miền núi. Bộ KH&ĐT đang có biện pháp gì để thu hẹp khoảng cách này?

Ông Phan Hữu Thắng: Một trong các hoạt động chính của chúng tôi là đẩy mạnh các cuộc xúc tiến đầu tư tập trung vào những vùng khó khăn. Trong Chương trình xúc tiến đầu tư quốc gia cũng đề cập rõ nội dung này. Chúng ta định hướng thu hút FDI vào những thành phố lớn là phát triển vào công nghệ cao, còn lại các ngành công nghiệp nặng hay lĩnh vực khác thì ưu tiên kêu gọi ra các vùng miền khác.

PV: Một trong vấn đề nóng là khoảng cách giải ngân và vốn đăng ký ngày càng giãn ra. Hiện Bộ KHĐT đang triển khai các đoàn công tác đi rà sóat thúc đẩy giải ngân, ông có thể cho biết kết quả bước đầu như thế nào?

Ông Phan Hữu Thắng: Hiện nay đoàn phía Bắc đang rà soát ở tỉnh Hải Dương và thành phố Hải phòng. Đoàn phía Nam cũng mới triển khai. Còn Đoàn miền Trung dự kiến ngày 11 này bắt đầu triển khai. Chỉ 2 ngày đầu khảo sát ở phía Bắc đã cho kết quả rất khả quan. Theo thông tin mới xác nhận được thì dự kiến của Hải Phòng trước khi làm việc với đoàn công tác thì phấn đấu giải ngân khoảng 160 triệu USD, nhưng sau khi đoàn tới rà soát và làm việc thì đã quyết tâm nâng mức giải ngân lên là 200 triệu USD. Hải Dương cũng vậy.

PV: Qua thực tiến thì ông nhận thấy những nút thắt nào cần tháo gỡ để thúc đẩy giải ngân?

Ông Phan Hữu Thắng: Từ đầu năm tới nay chúng ta đã giải ngân được 6 tỷ USD. Chúng ta đang phấn đấu năm nay vào khoảng 10,5 tỷ USD. Mọi người quan ngại vốn đăng ký đối với các dự án lớn vào quá nhiều nên đã làm tăng khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực thi lên. Nhưng điều đó không quá quan ngại bởi lẽ những dự án lớn tầm 6 – 7 tỷ USD thì quá trình giải ngân của các nhà đầu tư cũng phải mất 5 – 6 năm.

Còn về những nút thắt. Hiện nay cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực là hai nút thắt lớn. Ví dụ cảng biển chẳng hạn: đường nối từ cảng tới các trung tâm còn nhỏ và dài. Hay như nguồn nhân lực. Một số hãng lớn yêu cầu một lúc hàng nghìn kỹ sư có tay nghề nhưng chúng ta vẫn chưa đáp ứng được. Hiện nay Chính phủ đang ưu tiên đẩy nhanh triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm, rồi ưu tiên phát triển giáo dục. Tất nhiên phải cần có một quá trình. Một điểm nữa là thủ tục hành chính. Các bộ, ngành, địa phương mặc dù triển khai quyết liệt nhưng rõ ràng kết quả vẫn chưa mong muốn.

PV: Như ông phân tích thì phải một thời gian khá dài nữa chúng ta mới rút ngắn được khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện?

Ông Phan Hữu Thắng: Đúng vậy. Thứ nhất là các dự án vốn lớn thì thời gian giải ngân sẽ lâu hơn. Thứ hai là giải quyết các nút thắt về cơ sở hạ tầng, giáo dục cũng cần phải có một quá trình.